• Nowe przepisy mają skrócić procedury pobytowe, ale obejmą tylko wybrane grupy cudzoziemców.
• Zdaniem Konfederacji Lewiatan usprawnienia powinny obejmować wszystkich cudzoziemców legalnie pracujących w Polsce, zwłaszcza tych, którzy uzupełniają braki kadrowe na rynku pracy.
• Czas oczekiwania na decyzje pobytowe często wynosi wiele miesięcy, a w niektórych regionach przekracza półtora roku. Opóźnienia utrudniają życie cudzoziemcom i komplikują działalność firm.

Dobiegł końca proces opiniowania projektu nowelizacji ustawy o cudzoziemcach. Kluczową zmianą przewidzianą w projekcie jest wprowadzenie instytucji milczącego załatwienia sprawy w postępowaniach pobytowych. To mechanizm, w którym brak decyzji wojewody w ciągu 60 dni od złożenia kompletnego wniosku oznacza zgodę na pobyt cudzoziemca. Rozwiązanie to ma na celu walkę z przewlekłością procedur.

Nowe rozwiązanie ma jednak objąć wyłącznie obywateli wybranych państw uznawanych przez MSWiA za kraje o niskim ryzyku migracyjnym i wysokim poziomie rozwoju gospodarczego. Według ministerstwa do tej grupy należą obecnie:

• Australia,
• Japonia,
• Korea Południowa,
• Stany Zjednoczone,
• Zjednoczone Królestwo.

Zdaniem Konfederacji Lewiatan takie podejście nie uwzględnia rzeczywistej skali migracji zarobkowej ani potrzeb polskiego rynku pracy. Najwięcej legalnie pracujących w Polsce cudzoziemców pochodzi bowiem z państw trzecich, głównie z Ukrainy i Białorusi.

- Przewlekłość postępowań pobytowych od lat pozostaje problemem systemowym, dotykającym zdecydowanej większości cudzoziemców ubiegających się o legalizację pobytu. Wielomiesięczne oczekiwanie na decyzję stanowi poważną barierę zarówno dla osób legalnie mieszkających i pracujących w Polsce, jak i dla przedsiębiorców, którzy coraz częściej opierają swoją działalność na pracownikach z państw trzecich, uzupełniających niedobory kadrowe na rynku pracy – mówi Nadia Winiarska, zastępczyni dyrektora departamentu pracy Konfederacji Lewiatan.

Skala problemu jest znacząca. Średni czas oczekiwania na wydanie zezwolenia na pobyt wynosi obecnie około 341 dni, a w niektórych województwach przekracza nawet półtora roku.

Jak wynika z ustaleń Najwyższej Izby Kontroli, średni czas prowadzenia postępowań wyniósł 633 dni w województwie śląskim, 610 dni w opolskim oraz 543 dni w pomorskim. Dane te pozostają w wyraźnej sprzeczności z ustawowymi terminami załatwiania spraw i potwierdzają utrwalony, systemowy charakter problemu.

Przedłużające się postępowania są problemem zarówno dla cudzoziemców, jak i pracodawców. Osoby czekające na decyzję często nie mogą swobodnie wyjechać z Polski, bo bez ważnego dokumentu pobytowego mogą mieć problem z ponownym legalnym wjazdem. Dla firm oznacza to z kolei niepewność co do dalszego zatrudniania pracowników z zagranicy i utrudnia planowanie pracy.

- Od lat apelujemy o kompleksowe usprawnienie systemu legalizacji pobytu i pracy cudzoziemców. Przewlekłość postępowań to problem powszechny, dotyczący wszystkich cudzoziemców w analogicznej sytuacji prawnej, a nie jedynie obywateli wybranych państw – dodaje Nadia Winiarska.