• Według analiz GUS nawet 4,5 mln osób w Polsce pracuje w zawodach, w których AI może przejąć część obowiązków.
• Około 640 tys. pracowników wykonuje profesje o najwyższym stopniu narażenia na automatyzację.
• Najbardziej zagrożone są zawody związane z analizą informacji, administracją, finansami i prawem.

Główny Urząd Statystyczny przyjrzał się wnioskom płynącym z prac dwóch zespołów badawczych - NASK we współpracy z Międzynarodową Organizacją Pracy (ILO) oraz Polskiego Instytutu Badawczego. Te analizy pokazały, że nadchodzące zmiany związane z rozwojem generatywnej sztucznej inteligencji mogą objąć miliony pracowników. 

W raporcie „Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy”, przygotowanym przez NASK-PIB i ILO eksperci przeanalizowali ponad 30 tys. zadań wykonywanych w różnych profesjach, oceniając ich podatność na automatyzację.

Po zestawieniu wyników z danymi eksperymentalnymi Głównego Urzędu Statystycznego oszacowano, że ponad 4,5 mln osób pracuje w zawodach, w których część obowiązków może zostać przejęta przez narzędzia oparte na AI. Jeszcze większe wyzwania dotyczą około 640 tys. pracowników zatrudnionych w profesjach o najwyższym stopniu zagrożenia, gdzie automatyzacja może objąć znaczną część codziennych zadań.

Jak czytamy w analizie GUS-u, przytoczone badanie pokazuje również, iż wpływ sztucznej inteligencji nie będzie odczuwalny w równym stopniu przez wszystkich.

W grupie osób wykonujących zawody podatne na automatyzację kobiety stanowią blisko 63 proc., a średni wiek pracowników wynosi 41 lat. W profesjach najbardziej narażonych na przejęcie obowiązków przez AI udział kobiet rośnie do ponad 77 proc., natomiast przeciętny wiek spada do niespełna 40 lat.

Autorzy raportu zwracają uwagę także na wyraźne różnice regionalne. Największe skupienie zawodów podatnych na automatyzację występuje w największych aglomeracjach - m.in. w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu - oraz w otaczających je gminach.

Z kolei mniejsze ryzyko dotyczy regionów, w których dominują profesje wymagające specjalistycznej wiedzy, rozwiniętych kompetencji społecznych lub umiejętności manualnych. Należą do nich m.in. pracownicy ochrony zdrowia, edukacji, inżynierii i zarządzania, a także przedstawiciele zawodów rzemieślniczych i usługowych, takich jak kucharze, fryzjerzy, hydraulicy czy elektrycy.

Z kolei biorąc pod uwagę analizę Polskiego Instytutu Ekonomicznego z 2024 roku oraz danych eksperymentalnych GUS-u, można dowiedzieć się, iż nawet około 3 mln Polaków wykonuje zawody należące do 20 profesji najbardziej podatnych na wpływ sztucznej inteligencji. Średni wiek pracowników z tej grupy to 41 lat, a kobiety stanowią blisko 58 proc. zatrudnionych.

Skala zagrożenia różni się jednak w zależności od zawodu. Największą przewagę kobiet odnotowano w profesjach związanych z administracją i finansami. Wśród pracowników ds. finansowo-statystycznych, średniego personelu finansowego oraz pracowników obsługi biurowej ich udział przekracza 80 proc., natomiast w zawodzie sekretarki sięga niemal 99 proc.

Z kolei wśród zawodów, w których dominują mężczyźni, znajdują się stanowiska kierownicze w obszarze technologii informatycznych i telekomunikacyjnych oraz analityków systemów komputerowych i programistów. W obu tych grupach mężczyźni stanowią blisko 80 proc. zatrudnionych.

Autorzy raportu zwracają również uwagę na przestrzenne zróżnicowanie ryzyka automatyzacji. Podobnie jak w analizie NASK i Międzynarodowej Organizacji Pracy, najwyższe wskaźniki występują w dużych aglomeracjach oraz regionach z rozwiniętym sektorem nowoczesnych usług dla biznesu.

Szczególnie dotyczy to miast, w których działają centra outsourcingu procesów biznesowych (BPO), centra obsługi klienta, biura rachunkowe i firmy zatrudniające dużą liczbę pracowników administracyjnych. Znacznie mniejszą koncentrację zawodów narażonych na automatyzację odnotowano natomiast na terenach wiejskich i w regionach peryferyjnych.

"Największe ryzyko automatyzacji dotyczy zawodów, których codzienna praca opiera się przede wszystkim na wykonywaniu powtarzalnych czynności związanych z przetwarzaniem informacji oraz obsługą administracyjno-biurową" - czytamy w informacji GUS. 

Dokładniejsze dane płyną z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego. 

Największy wpływ sztucznej inteligencji będzie odczuwalny w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji oraz pracy opartej na analizie informacji i kompetencjach poznawczych.

Do grupy tej należą m.in.:

• finansiści,
• prawnicy,
• programiści,
• matematycy,
• część urzędników administracji publicznej,
• sekretarki,
• nauczyciele akademiccy,
• kadra kierownicza przedsiębiorstw.

To istotna zmiana w porównaniu z wcześniejszymi falami automatyzacji, które obejmowały przede wszystkim zadania rutynowe i prace fizyczne. Obecnie coraz większe znaczenie ma zdolność sztucznej inteligencji do wykonywania złożonych zadań kognitywnych.

W przypadku dużych modeli językowych do grona zawodów szczególnie narażonych dołączają m.in.:

• nauczyciele szkół ponadpodstawowych,
• wyspecjalizowani pracownicy administracyjni i sekretarze,
• agenci oraz pośrednicy handlowi,
• specjaliści zajmujący się edukacją i wychowaniem,
• pracownicy odpowiedzialni za obsługę i informowanie klientów.

Z kolei technologie generowania obrazów mogą w większym stopniu wpłynąć na pracę:

• architektów,
• projektantów i geodetów,
• fizyków,
• chemików,
• specjalistów nauk o Ziemi i nauk biologicznych,
• techników naukowych,
• kadry kierowniczej związanej z przemysłem, budownictwem, dystrybucją i wybranymi sektorami usług.

Ogółem listę 20 zawodów najbardziej narażonych na wpływ sztucznej inteligencji tworzą:

1. specjaliści ds. finansowych, 
2. matematycy, aktuariusze i statystycy, 
3. specjaliści z dziedziny prawa, 
4. urzędnicy państwowi do spraw nadzoru, 
5. specjaliści do spraw administracji i zarządzania, 
6. analitycy systemów komputerowych i programiści, 
7. sekretarki, 
8. kierownicy do spraw sprzedaży, marketingu i rozwoju, 
9. pracownicy do spraw finansowo-statystycznych, 
10. nauczyciele akademiccy, 
11. inżynierowie (z wyjątkiem elektrotechnologii), 
12. literaci, dziennikarze i filolodzy, 
13. kierownicy do spraw obsługi biznesu i zarządzania, 
14. kierownicy do spraw technologii informatycznych i telekomunikacyjnych, 
15. specjaliści do spraw sprzedaży, marketingu i PR, 
16. specjaliści z dziedzin społecznych i religijnych, 
17. średni personel do spraw finansowych, 
18. specjaliści do spraw baz danych i sieci komputerowych, 
19. bibliotekoznawcy, archiwiści i muzealnicy, 
20. pracownicy obsługi biurowej. 

- Czy sztuczna inteligencja zredukuje wiele zawodów? Moja brutalna odpowiedź brzmi: tak. To są zawody, które w modelu biznesowym mają przetwarzanie informacji. Już kiedyś byliśmy tego świadkami. Jak wchodził internet, to on zredukował niemalże do zera koszty przesyłania informacji. Firmy, które miały model biznesowy oparty o silosowanie i przesyłanie informacji, praktycznie wypadły z rynku - mówił agencji Newseria Paweł Tkaczyk, ekspert ds. marketingu i budowania marek.