💥Шынарлыг хоорай хүрээлеңи чонга артар 📢Июль 30-де найысылал Кызылга август ...

Дата публикации: 07-08-2026 02:00:00

💥Шынарлыг хоорай хүрээлеңи чонга артар
📢Июль 30-де найысылал Кызылга август 17-ден 20-ге чедир болур IV Делегей чергелиг буддийжи шуулганга белеткел ажылдарын таныштырар пресс-тур болуп эрткен.
Цеченлинг сарыг шажын хүрээзиниң даштынга респуб­ликаның журналис­тери болгаш блогерлери ук хүрээден Тубтен Шедруб Линг хүрээзинге чедир чаарттынган, септеттинген объектилерни көрүп, оларның дугайында медээни допчузу-биле билип алыр дээш, чыглып келгеннер. Хүрээден Совет Тываның 5 чылы стадионунга чедир кылашташкаш, улаштыр “Ютонг” маркалыг автобуска олурупкаш, улуг хүрээге чедир орук дургаар чаартылгаларны көргеннер.
ТР-ниң Чазак Даргазының оралакчызы Орлан Сарыг­лар, Кызыл хоорайның мэри Айдың Сарыглар, Тываның күрүне университединиң ректору Ольга Хомушку орук дур­гаар чыылган журналис­терни болгаш блогерлерни буддийжи шуулганга уткуштур кылдынган болгаш ам-даа улаштыр кылып чорудар ажылдарны допчузу-биле тайылбырлап көргүскен. Ленин кудумчузу-биле чоруткаш, музей чанындан Кочетов кудумчузун­че эггеш, Салчак Тока кудумчузун дургаар халыткаш, Кызылдың аэро­портунга четкен. Аңаа орук-транспорт комплекизиниң сайыды Шораан Чыргал-оол пресс-турнуң киржикчилерин уткуп алгаш, ында кылып чорудуп турар ажылдар-биле таныштырган. Ооң соонда Тубтен Шедруб Линг хүрээзиниң чанында­ туттунуп турар объектилерге­ база четкен.
Бо болуушкунга хамаарышкан чаартылгалар-ла хөй: оруктарны септеп, калбартып, хөй-ниити черлерин чаартып турар. Совет Тываның 5 чылы аттыг ста­дион, аэропорт, хүрээ комплекизи болгаш «Азия төвү» дээн ышкаш кол объектилерни шуулганның киржикчилерин болгаш делегацияларны уткуп алырынга белеткеп турар. “Журналистерге, блогерлерге, парлалга албаннарынга, чазак-чагырганың күүсекчи органнарынга болгаш мэрияга пресс-турну организастап эрттирдивис. Ооң кол сорулгазы бистиң журналистеривиске IV буддийжи шуулганга белеткел ажылдары кайы хире чоруп турарын тайылбырлап көргүзери” – деп, Тываның Чазааның Даргазының оралакчызы Орлан Сарыглар чугаалаан.
Бо бүгү чаартылгаларны баш бурунгаар көрдүнген үндезиннерден акшаландырып, республиканың бюджединге немелде чүък тургус­пайн турары чугула. Ногаанчыдылга­ны Россияның Бойдус курлавырлары болгаш экология яамызының «Таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» федералдыг программазы-биле кылып турар. Оруктар болгаш тро­туарлар септелгезинге Тываның орук фондузундан субсидия көрдүнген. Кызылдың чагыргазы аукцион­ну эрттирип, хүлээникчи организация­ны шилип алган. Арткан объекти­лерни федералдыг акша-хөреңги-биле чаартып турар. «Бүгү акша-хөреңгини баш бурунгаар тус­кайлаан. Шуулганга­ белеткелдер өске программаларга шаптыктавас болгаш регион бюджединге немелде чүък болбас» — деп, Орлан Сарыглар демдеглээн.
Шуулганның ажыл-агыйжы программазы хемчег­лер-биле байлак болур. Ооң иштинде пленарлыг хурал болгаш «Буддизм болгаш угаан-медерел», «Буддизм болгаш экология», «Туризм болгаш хүндүлээчел чорукту сайзырадыр буддийжи национал культураның үнелиг чүүлдери», «Кадыкшылды кадагалаары» деп дискуссия­лыг хемчеглер бар. Шуулган университеттиң болгаш «Буддийжи өөредилге» консорциумда партнерларның системалыг ажылының түңнели деп Тываның күрүне университединиң ректору Ольга Хомушку сагындырган. Август 12-ден 15-ке чедир Кызылга Калмык болгаш Бурят республикалардан коллегаларның киржилгези-биле III Аныяк буддологтар школазы болуп эртер. А ТывКУ-нуң ботаника сады буддизмниң экологтуг талаларын сайгарар шөлчүгеш болур. Найысылалдың төвүнде турар Тываның күрүне университединиң кол корпузунуң даштын база чаар­тып кылганын ректор дем­деглээн.
“СОВЕТ ТЫВАНЫҢ 5 ЧЫЛ ОЮ” СТАДИОНУНДА
Чазак Даргазының оралакчызы Орлан Сарыгларның журналистерге тайылбырлааны-биле алырга, шуулганның бир кол девискээри Совет Тываның 5 чыл ою аттыг стадион болур. Август 17 биле 18 хүннеринде аңаа 800 ажыг киржи киржир «Көшкүн чоннуң делегейиниң кавайы» деп ажык дээр адаанга театр­жыткан көргүзүг болур. Ону көрүп сонуургаар кижи хөй болуру чугаажок. Ынчангаш “Азия төвүнге” база улуг экранга дорт дамчыдылга дузазы-биле көргүзер. Стадионда септелге ажылдары май 18-те эгелээн. Трибуналарны чаартып будааш, херимниң хемчээлин 3 метр­ден­ 4 метр чедир бедиткен, электри энергиязының күчүзүн 90-дан 500 кВт чедир, трансформаторнуң күжүн 1000 кВт чедир улгаттырган. Амгы үеде чырык мачтарын тургузуп, 30 хире сайгылгааннарны салып, шөлдү дургаар светодиодтуг дилиндектерни шөйүп, трибуналарга немелде прожекторларны салып турар. Хемчээли 30 болгаш 10 метр улуг экраннарны база удавас салыр. Аалчыларга ижер суг точкаларын, 22 бок хааржактарын болгаш тус-тузунда 11 кабинкаларлыг 2 модульдуг туалеттерни салыр. Бо ажылдарны «Ареал» ком­паниязының болгаш «Деткимче» фондузунуң деткимчези-биле акшаландырган.
АЗИЯ ТӨВҮНДЕ
«Азия төвү» скульптура комплекизи база кичээн­гей чок артпаан, деле­га­цияларның албан ёзугаар маршруттарының аразынче база кирген. Июнь 8-тен тура керээ чарган хүлээникчи организация «Элита» КХН ында улуг ажылды чорудуп турар. Эрик кыдыын дургаар плиткаларны катап база салып, эде кылган, үрелик брусчаткаларны солуп, перилаларны, фонарьларны болгаш хаалгаларны будаан, кол херимниң 80 хуузун чаарткан. Суггарылга кудуктарын казып, чадаг кижилер кирер черни калбарткан. Туризм бажыңының серизин 80 хуу чаарткан, оран-саваның мурнун будуп, балконнарның ыяштарын болгаш демирлерин солаан, шилдерин база солууру планнаттынган. Оран-саваның иштин будуп, чараштап кылган. Техниктиг ажылдакчылар ыяштың будуктарын кезип, бок оът-сигенни аштап, газонну дырап, херим дургаар светодиодтуг кожаа­ларны салган. Хууда сайгарлыкчы А.А. Монгуш-биле чарган керээ езугаар 2 муң дөрбелчин метр газонну чаар­тып, 4 муң чечекти олурткан. Удавас суггарылга мотору болгаш трубалар системазын эккээр ужурлуг.
КУДУМЧУЛАРДА ЧААРТЫЛГАЛАР
Хоорайның оруктары, кудумчулары база чаарттынган. Кызылдың мэри Айдың Сарыглар пресс-тур үезинде ол ажылдарның акшаландырыышкыны орук фондузундан келгенин, керээ чарган кижилерни тендер езугаар шилип алганын тайылбырлаан. Московская кудумчузунда ам кижилер олурар чаа шөлчүгештер, биче архитектурлуг овур-хевирлер, чырыкты чаарткан, 480 автомашина тургузар черни база кылган. Оон аңгыда Кызылдың Президентиниң кадет училищезиниң чанында база 150 машина кирер парковканы кылган. “Сүбедей” спорт комплекизиниң чанында парковканы база калбарткан. Кудумчунуң ийи кыдыында кижи кылаштаар черлерни база кылган. Ол ышкаш Московская биле Калинин кудумчуларының белдиринде долганыр орукче кирер черни калбартып, долгандырыгны ногаанчыткан.
Долганыр оруктан аэропортка чедир орукту чаартып, ала-чайгаар-ла боду суггарып турар херекселди тургускаш, 15 муң чечекти олурткан. Кудумчунуң бодун калбарткаш, чадаг кижи кылаштаар оруктарны болгаш автомашиналар тургузар черлерни немей кылган. Салчак Тока кудумчузунда оруктуң дөш өрү үнер черин калбарткаш, шывыын чаартып, чадаг кижи кылаштаар оруктарны септеп, чырык чагыларын солуп турар. Абаканская кудумчузун дөрт дилиндектиг кылдыр калбарткаш, автомашиналар тургузар кармактарны база тротуарларны тургускан. Кочетов кудумчузунда тротуарлар кылыр, орук калбартыр ажылдар уламчылап турар. Ленин кудумчузунда орукту болгаш тротуарларны чаарткан. Щетинкин-Кравченко кудумчузунда орук аңгылаар дилиндек болгаш 60 автомашина тургузар черлер немешкен. Стадионнуң автомашиналар тургузар шөлүн база чаартып кылган. Дружба кудумчузунда оруктуң ийи участогун база тротуарларны септээн. Комсомольская, Интернациональная, Кызыл партизаннар, Каа-Хем кудумчуларында база ажылдар чоруттунган.
АЭРОПОРТТУ БАЗА ЧАРАШТААН
Кызылдың аэропорту база чаа хевирге аалчыларны уткуу­рунга белеткенген. Аэропорт оран-савазының мурнунда улуг хемчээлдиг чырыдар херекселдерни тургузуп доос­кан. Оран-саваның хоорай болгаш аэродром талазындан бедии 1,6 метр «Кызыл» деп үжүктер чырып көстүп турар. Тудугну долгандыр неон тургускан, а оран-саваның мурнун прожекторлар-биле чырыдып турар. «Бижикти дүүнгү хүнден тура чырыдып эгелээн. Карак-биле көөрге, объект барык белен апарган. Амгы үеде ажылдар чүгле самолет хонар черге четкен. Ооң барык 90 хуузу белен» – деп, орук-транспорт сайыды Шораан Чыргал-оол чугаалаан. Ооң чанында девискээрде 4K хемчээлдиг светодиодтуг экранны тургузуп турар. Акшаландырыышкын федералдыг бюджеттен болгаш бюджеттен дашкаар үндезиннерден кээп турар.
ХҮРЭЭ ДЕВИСКЭЭРИНДЕ ЧААРТЫЛГАЛАР
Тубтен Шедруб Линг хүрээзиниң девискээринде ламаларның аалчылар бажыңының тудуу доос­тур четкен. Ол объектини август 15-ке чедир тудуп доозар ужурлуг. Оран-савада ниитизи-биле чаңгыс кижи чурттаар 22 өрээл бар. Шуулган үезинде аңаа киржикчилер болгаш ламалар чурттаар, ооң соонда аңаа келген чүдүкчүлерни эвээш төлевирге хүлээп алыр апаар. Оран-саваның ийи талазы арыгланып чунар өрээлдерлиг, душтуг. Ол ышкаш дыштаныр черлиг, хуралдаар, даян кылыр, чемненир өрээлдерлиг база кухнялыг. Делгем дыштаныр өрээл болгаш кылаштаары кызыгаар­лыг аалчыларга аңгы өрээл база көрдүнген. Херээжен улуска душ болгаш арыгланыр өрээлдерни аңгылаан. «Мында ийи тудуг чоруп турар: 1-гизи – хуурактар чурттаар ыяш оран-сава, ону сарыг шажын шуулганында түр када, 3 хонук дургузунда ажыглалче киирер ужурлуг бис. Ооң соонда катап хаггаш, чагыкчының бадылаан графиги-биле тудугну доозар бис. Лама башкылар чурттаар бажыңның тудуунуң чагыкчызы – «Күжүгет Шойгу аттыг культура фондузу». Баштай маңаа шуулган киржикчилери болгаш ламалар чурт­таар, ооң соонда бо комплекс аалдап келген чүдүкчүлерни хүлээп ап эгелээр. Ийиги тудуг дээрге 3 сылдыстыг «Космос» аалчылар бажыңы. «Аалчылар бажыңы 85 өрээл­диг болур. Тудуг 2027 чылдың 4-кү кварталында доос­тур. Өрээл бүрүзү хеп азар шкафтыг,­ оруннуг, столдуг болур» – деп, «Восток» КХН-ниң төлээзи Анвар Додхоев тайылбырлаан.
Хүрээниң чанынга национал чемнер кылыр кижи бүрүзүнге таарымчалыг рес­торанныг дыштаныр черни кылып турар. Бо бүгү ажылдар эрткен чылын эгелээнин Күжүгет Шойгу аттыг культурлуг фондунуң директору Аяс Лопсан дыңнаткан. Ол объект ийи кезекке чардынган: бирээ­зи ресторанныг парк болгаш мурнуу чүктүң медицина төвү. Ук төп ТШО киржикчилеринге катап тургустунулга эмнелгези болур. Ону 2027 чылдың ийиги кварталында доозар ужурлуг. Амгы үеде ыяштар тарыыр болгаш садты даштар-биле аңгылаар ажылдар чоруп турар. 150 олуттуг рес­торанны август 15-ке чедир ажыдарын планнап турар дээрзин «Стройконструкция» компаниязының төлээзи Сергей Дмитриев дыңнаткан. Оран-саваның иштики ажылдары болгаш даштын чараштаар ажылдар чоруп турар. Аңаа беш павильонну тудар. Оларның үжүнге национал чемнер, ийизинге суй белектер садар. "Ыяштарны болгаш чадаң ыяштарны кижилерниң киржилгези чокка суггарар автоматчыткан суггарылга системазын тургускан. Бо неделяда парк төлевилелде дег көстүп келир кылдыр дүрүглүг кылымал сигеннерни чадар бис" — деп, С. Дмитриев демдеглээн. Ажылды федералдыг бюджеттен акшаландырып турар.
“Август 19-та Тубтен Шедруб Линг хүрээзинге даң бажындан тура үш эртине­ге ыры-хөгжүм өргүлү болур. Бо ёзулал сорук кирип, нир­вана­ чедип алырының дем- дээ — Будда, оран-делегей­ниң бойдузунуң дугайында­ билиг­лерниң өөредии — Дхарма болгаш чаңгыс бодалдыг кижилерниң ниитилели — Сангха деп сарыг шажын­ның үш кол ыдыктарынга кылыр өргүл-дүр” – деп, Тываның Камбы-ламазының хүлээлгезин күүседип турар Чамбал башкы чугаалаан.
Ол ышкаш Цеченлинг хүрээзин долгандыр база септелге, ногаажыдылга ажылдары чоруп турар. Чүдүкчүлерге эптиг болзун дээш, улуг парковканы кылыптарга, хүрээниң мурнунда орук делгем апарган.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг ол бүгү өскерлиишкиннер чурттакчыларга үр үе дургузунда артар дээрзин чаңгыс эвес удаа онзалап демдеглээнин чугаалавас арга чок. "Шуулган дээрге чүгле бо бүгү ажылдарны дүргедедиринге идиг-дир. Ынчалза-даа чаа оруктар, чаагайжыттынган сесерликтер, таарымчалыг байдалдар ам-даа хөй чылдарда маңаа, Тывага артар. Аалчылар бистиң культуравысты мага хандыр көрүп, сорук кирип алгаш чоруптар, а бедик шынарлыг хоорай хүрээлели бистиң ажы-төлүвүске артар" – деп, ол чугаалаан.
/ Чыжыргана СААЯ.
Чуруктарны Кызыл хоорайның мэриязының парлалга албанындан алган.
Шын №30 2026 чылдың август 5
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn

Схожие новости

#	Наименование новости	Тональность	Информативность	Дата публикации
1	Прокурор Тувы представил нового прокурора Тандинского района и провел прием граждан	0	5	20-07-2026
2	По поручению Михаила Мишустина здравоохранению Тувы помогут ангеографом, гемодиализными аппаратами и кислородной станцией	0	8.72	02-08-2026
3	В Кызыле в школе № 22, которую посетил Михаил Мишустин, акцент сделан на инженерно-техническое направление	0	12.1	01-08-2026
4	Приём-приём! 🚀 С Днём рождения, земляне! ТРЦ Galaxy от всего ...	0	29.82	07-08-2026
5	Indul a pótfelvételi, majdnem az összes BME-s szakra be lehet még jutni	0	16.88	30-07-2026
6	Глава Тувы призвал к спокойствию после исчезновения школьниц и схода граждан	0	5	06-07-2026
7	Глава Бурятии прервет рабочую поездку в Сирию из-за ЧП на ТЭЦ-1 в Улан-Удэ	0	0	23-12-2021
8	Путин прибыл в Монголию на торжества в честь 80-летия Победы на Халхин-Голе	0	0	02-09-2019
9	Российская делегация парламентариев во главе с Володиным прибыла в Бишкек	0	0	18-05-2025

Классификация: Партнеры. Схожих патентов: 0. Схожих новостей: 9. Тональность: 0. Информативность: 9.77. Источник: vk.com.