Tylko do 15 marca 2027 r. za przejazd autostradą A4 kierowcy osobówek będą płacić. Po wygaśnięciu 30-letniej koncesji trasę przejmie GDDKiA, a bramki i organizacja ruchu w rejonie Punktu Poboru Opłat mają się zmienić.

• - W proces przejęcia autostrady zaangażowanych jest po naszej stronie ponad 100 osób. Zajmujemy się m.in. oceną techniczną autostrady i występujących na niej obiektów - informuje rzecznik centrali GDDKiA Szymon Piechowiak.
• Zapowiada zmiany w organizacji ruchu w Balicach i Brzęczkowicach, w obszarze Punktu Poboru Opłat (PPO). Otwarte zostaną również dwie nieczynne obecnie relacje na węźle Jeleń w woj. śląskim.
• Dyrekcja nie planuje remontów w pierwszym okresie po przejęciu A4, wyjaśniając, że powinna być przekazana przez koncesjonariusza w takim stanie technicznym, który nie będzie wymagał wykonywania napraw. Koncesjonariusz, czyli Stalexport Autostrady, realizuje natomiast liczne prace zarówno utrzymaniowe, jak i inwestycyjne.
• - Przekazanie infrastruktury to jeden z najtrudniejszych momentów w cyklu życia projektu koncesyjnego. W Polsce dopiero zdobywamy takie doświadczenia - nie mieliśmy ich ani my, ani GDDKiA - zwraca uwagę Maria Warzocha z firmy Stalexport.

Za pokonanie ponad 60-kilometrowego odcinka A4 Kraków-Katowice kierowcy samochodów osobowych będą płacić jeszcze tylko przez niespełna 7 miesięcy. Zawarta 19 września 1997 r. ze spółką Stalexport Autostrady umowa w sprawie eksploatacji i przystosowania go do wymogów płatnej autostrady, ustanawiająca nad nim zarząd koncesjonariusza przez 30 lat, wygasa o północy z 15 na 16 marca 2027 r.

Wówczas zarząd ten przejmie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a opłaty dla pojazdów o masie poniżej 3,5 t zostaną zniesione. To już jest fakt, który przedstawiciele rządu zgodnie potwierdzają od dłuższego czasu. Wpływy będą więc mniejsze, ale nadal będą, ponieważ w przypadku pojazdów cięższych niż 3,5 t opłaty mają być utrzymane.

- Od 2018 r. - po spłaceniu kredytu zaciągniętego przez koncesjonariusza w związku z budową autostrady - zysk z opłat był podzielony między zarządcę i Skarb Państwa. Jak dotąd państwo otrzymało z tego tytułu ok. 741 mln zł. Do momentu wygaśnięcia umowy koncesyjnej ta kwota powinna zbliżyć się do ok. 1 mld zł - poinformował na czerwcowej komisji sejmowej wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec.

Proces przejmowania wspomnianego odcinka A4 toczy się już od dłuższego czasu. Wbrew pozorom nie jest to sprawa prosta i szybka.

Po stronie GDDKiA w proces przejęcia autostrady A4 Kraków-Katowice zaangażowanych jest ponad 100 osób - w różnym stopniu i na różnych etapach. Zajmujemy się m.in. oceną techniczną autostrady i występujących na niej obiektów. Weryfikowane są wszystkie elementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania drogi oraz zarządzania nią po wygaśnięciu koncesji

- informuje Szymon Piechowiak, rzecznik prasowy centrali GDDKiA w Warszawie.

Dodaje, że kwestie dotyczące obowiązków koncesjonariusza w związku z przekazaniem autostrady zostały określone w umowie koncesyjnej.

Podejmujemy wszelkie przewidziane w niej działania, aby skutecznie zabezpieczyć interesy Skarbu Państwa oraz przejąć trasę w odpowiednim stanie technicznym

- podkreśla Piechowiak.

Od 16 marca 2027 r. wspomniana A4 będzie zarządzana przez oddziały GDDKiA w Krakowie i Katowicach. Wykonawca odpowiedzialny za bieżące utrzymanie dróg w północnej i północno-zachodniej części woj. małopolskiego wyłoniony został już na początku tego roku. To konsorcjum firm Eurovia Polska i P.U.H. Madrocar Ryszard Maślanka, z którym zawarto umowę na 4 lata (1 maja 2026 r. - 30 kwietnia 2030 r.).

- Przewidzieliśmy w niej, że po 15 marca 2027 r. do zadań wykonawcy będzie należało również utrzymanie 35 km autostrady A4 przejętej po zakończeniu umowy koncesyjnej. Koszt umowy to maksymalnie 195,7 mln zł i dotyczy utrzymania wszystkich odcinków autostrad, dróg ekspresowych i krajowych w północnej oraz północno-zachodniej części regionu - wyjaśnia Oddział GDDKiA w Krakowie.

Jeżeli chodzi o część zlokalizowaną na terenie woj. śląskiego, to tutejszy oddział generalnej dyrekcji jest obecnie na etapie przetargu na całoroczne utrzymanie dróg krajowych (Rejon Wysoki Brzeg).

- Szacowany okres obowiązywania umowy to 1 października 2026 r. - 30 kwietnia 2030 r. Podobnie jak w przypadku woj. małopolskiego, zapisy umowy przewidują objęcie utrzymaniem po 15 marca 2027 r. koncesyjnego odcinka autostrady A4. Jego długość w woj. śląskim wynosi 25 km - informuje Oddział GDDKiA w Katowicach.

W przetargu złożonych zostało 6 ofert, a 12 sierpnia br. za najkorzystniejszą uznana została oferta firmy FBSerwis na kwotę maksymalną w wysokości niemal 158 mln zł.

Stosowany przez nas model bieżącego utrzymania ma charakter obszarowy i nie dotyczy jednej konkretnej drogi. Podpisywane umowy obejmują wszystkie zarządzane przez nas drogi krajowe na danym terenie. Niektóre prace są rozliczane ryczałtowo, a inne w zależności od bieżącego zapotrzebowania (np. naprawy po wypadkach). Dlatego też nie można z góry jednoznacznie wskazać, jaki będzie koszt utrzymania odcinka autostrady A4 Kraków-Katowice

- zaznacza Szymon Piechowiak.

W kwestii zmian w organizacji ruchu Generalna Dyrekcja informuje, że kluczowe zostaną wprowadzone w Balicach i Brzęczkowicach, gdzie zmieni się organizacja ruchu w obszarze Punktu Poboru Opłat. Otwarte zostaną również dwie nieczynne obecnie relacje na węźle Jeleń w woj. śląskim - wyjazd z Jaworzna w kierunku Krakowa oraz wjazd do Jaworzna od strony stolicy Małopolski.

Spółka Stalexport z kolei prowadzi obecnie prace związane z wymianą nawierzchni jezdni, modernizacją odwodnienia i budową nowej infrastruktury autostradowej.

W tym roku zakończyliśmy już wymianę nawierzchni na dwóch odcinkach jezdni o łącznej długości 15,2 km, czyli ponad 170 tys. m kw. Prace obejmowały nie tylko wymianę warstwy ścieralnej, ale również modernizację odwodnienia powierzchniowego oraz uporządkowanie pasa rozdziału

- mówi Maria Warzocha z Biura Prasowego Stalexport Autostrady.

Równocześnie spółka realizuje budowę dwóch nowych Miejsc Obsługi Podróżnych - Rudno i Grojec. W planie ma także wymianę nawierzchni na kolejnych 15,6 km jezdni oraz zakończenie prac nawierzchniowych w obrębie Placu Poboru Opłat w Balicach, co przewidziane jest na październik 2026 r.

W trakcie jest ostatni etap modernizacji odwodnienia A4, obejmujący m.in. instalację przepompowni wód deszczowych, budowę nowych rowów, urządzeń do retencjonowania wody, nowe drogi techniczne czy modernizację ogrodzenia autostrady. Równolegle prowadzone są remonty ekranów akustycznych (w tym roku łącznie ponad 2 km ekranów).

- Wszystkie prace prowadzimy z zachowaniem dwóch pasów ruchu w obu kierunkach jazdy, co jest nie tylko pracochłonne, ale także bardziej kosztowne niż rozwiązania stosowane na innych polskich drogach, w tym autostradach. Krótkotrwałe zamykanie drugiego pasa dopuszczalne jest tylko podczas zmiany organizacji ruchu lub koniecznych napraw bieżących - wyjaśnia Maria Warzocha.

Zapewnia, że główne prace inwestycyjne, które są elementem umowy koncesyjnej, zakończą się wraz z końcem sezonu budowlanego 2026. Prace budowlane w zakresie bieżącego utrzymania autostrady będą natomiast prowadzone aż do samego końca koncesji.

- Wynikają one z codziennego funkcjonowania drogi, zdarzeń pogodowych, wypadków i wszelkich sytuacji losowych. Jeżeli więc do końca okresu koncesji wydarzy się coś, co spowoduje uszkodzenie infrastruktury albo obniżenie jej standardu, będziemy to na bieżąco naprawiać - zaznacza przedstawicielka koncesjonariusza.

Spółka informuje, że już od kilku lat jest w trakcie procesu przekazania A4 GDDKiA, podkreślając, iż jest on bardzo złożony, wieloetapowy, wymagający precyzyjnego przygotowania i stałej współpracy obu stron, bo autostrada to nie tylko jezdnia, ale i tysiące innych elementów infrastruktury. Poza tym chodzi również o zgromadzoną przez 30 lat dokumentację projektową, wykonawczą, powykonawczą, budowlaną, a także administracyjną i prawną, która też ma trafić do Generalnej Dyrekcji.

- Nasze działania i stan infrastruktury są na bieżąco nadzorowane przez GDDKiA. Mamy standardowe kontrole i inspekcje wynikające z przepisów, ale także kontrole doraźne. Ich przedmiotem są m.in. inwestycje, bieżące utrzymanie, system poboru opłat i wynikające z niego rozliczenia płatności na rzecz Skarbu Państwa - wymienia Biuro Prasowe Stalexport.

Dodaje, że aktualnie ta współpraca jest jeszcze bardziej intensywna, ponieważ prowadzi kompleksowy przegląd wszystkich elementów infrastruktury. Po obu stronach pracują więc zespoły ekspertów oraz Niezależny Inżynier, czyli firma, która pełni rolę eksperta technicznego przy przygotowaniu i odbiorze działań inwestycyjnych oraz eksploatacyjnych.

Przekazanie infrastruktury to jeden z najtrudniejszych momentów w cyklu życia projektu koncesyjnego. W Polsce dopiero zdobywamy takie doświadczenia - nie mieliśmy ich ani my, ani GDDKiA. Dlatego właśnie tak ważne są dobra współpraca, wzajemne zrozumienie i gotowość do rozwiązywania problemów

- podkreśla Maria Warzocha.

Najważniejszą inwestycją już po przejęciu autostrady przez GDDKiA będzie wspomniana już rozbudowa o trzeci pas ruchu, która pochłonie miliardy złotych. Ujęto ją w Rządowym Programie Budowy Dróg Krajowych do roku 2030 z perspektywą do roku 2033.

Realizacja tego zadania jest niezbędna ze względu na duży ruch przekraczający już obecnie średnio 50 tys. pojazdów na dobę oraz konieczność dostosowania autostrady do przejazdu pojazdów o większym tonażu niż aktualnie dopuszczony

- wyjaśnił na czerwcowej komisji Stanisław Bukowiec, wskazując, że realizacja rozbudowy jest planowana w latach 2030-2033.

Poinformował też, iż Punkty Poboru Opłat w Mysłowicach i Balicach, służące do manualnego poboru, będą rozebrane w ramach rozbudowy autostrady A4 na odcinku Wrocław-Tarnów.

- Po demontażu szlabanów będzie zapewniony swobodny i bezpieczny przejazd przez nieczynne bramki na 4 pasach, przy zachowaniu obecnie obowiązującej organizacji ruchu. Docelowo nieczynne bramki i ograniczenia prędkości zostaną zlikwidowane, a dopuszczalna prędkość pojazdów osobowych będzie w tym miejscu wynosiła nominalnie 140 km/h - konstatował wiceminister infrastruktury.