Bez zmian w prawie i dodatkowych zachęt tereny pogórnicze mogą pozostać niewykorzystanym potencjałem Śląska - uważają samorządowcy, eksperci i przedstawiciele biznesu. W związku z tym, apelują o specustawę, preferencyjną pomoc publiczną oraz lepszą infrastrukturę, które pozwolą przyciągnąć inwestorów. Ich zdaniem obecne przepisy są zbyt uniwersalne, aby odpowiadać na problemy nieruchomości obciążonych skutkami wieloletniej działalności górniczej.

• Samorządowcy, eksperci i przedstawiciele biznesu wskazują, że rozwój terenów pogórniczych wymaga zmian prawnych, ponieważ obecne przepisy nie uwzględniają ich specyfiki i licznych barier.
• Podczas sesji "Tereny pogórnicze: nowe funkcje, energia, biznes", organizowanej w ramach Future Mining Forum & Expo proponowali specustawę, preferencyjną pomoc publiczną, indywidualne strategie dla poszczególnych terenów oraz inwestycje w infrastrukturę energetyczną i kolejową.
• W ich ocenie kluczowa jest współpraca państwa, samorządów i Spółki Restrukturyzacji Kopalń, która pozwoli lepiej przygotować nieruchomości i przyciągnąć na nie inwestorów.

Rozwój terenów pogórniczych wymaga zmian legislacyjnych i dodatkowego wsparcia publicznego, a obecne przepisy nie uwzględniają ich specyfiki - uważają eksperci i samorządowcy, którzy wyrazili takie opinie podczas sesji "Tereny pogórnicze: nowe funkcje, energia, biznes", organizowanej w ramach Future Mining Forum & Expo. W ramach Forum Transformacji Śląska wśród proponowanych rozwiązań wymienili specustawę, preferencyjne zasady pomocy publicznej, indywidualne strategie dla poszczególnych terenów oraz lepszą infrastrukturę energetyczną i transportową. Kluczowa ma być także współpraca państwa, samorządów i Spółki Restrukturyzacji Kopalń, która pozwoli przygotować tereny pod konkretne funkcje i inwestorów.

Samorządowcy, eksperci i biznes czekają na specustawę dla terenów pogórniczych

Najwięcej barier w kwestii rozwoju terenów pogórniczych dotyczy legislacji, dlatego dobrym rozwiązaniem byłaby specustawa dla takich terenów. Dostosowałaby pewne niuanse prawne do specyfiki terenów, które znamy. Nie musielibyśmy się wtedy wpasowywać w przepisy, które są uniwersalne dla wszystkich obszarów

- mówiła Jolanta Domirska, prezes zarządu Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o.

W jej ocenie, specustawa powinna być dostosowana m.in. do problemu nieuregulowanych stanów prawnych na tych terenach.

Z propozycją dotyczącą potrzeby zmian legislacyjnych zgodzili się Michał Pierończyk, prezydent Rudy Śląskiej oraz Piotr Kuczera, prezydent Rybnika.

- Trzeba usunąć istniejące bariery, być może specustawą - przyznał prezydent Rudy Śląskiej. Jak dodał, że samorząd jest od tego, żeby uatrakcyjniać tereny, ale ktoś musi na te decyzje dać "zielone światło". W jego ocenie polityka państwa powinna być sprecyzowana i powinno jasno z niej wynikać, jakie są oczekiwania. Przypomniał, że to państwo decyduje, gdzie kierować środki.

- Jako samorząd mamy natomiast stwarzać możliwości, poprawiać infrastrukturę, dojazd. Z mojej perspektywy wygląda to tak, że gdy budujemy trasę, która łączy autostradę A4 z Drogową Trasą Średnicową, to dopiero wtedy te tereny na poważnie się otwierają. Tereny po kopalni, która była likwidowana w latach 90. dopiero kilka lat temu znalazły inwestorów i powstały tam zakłady - dodał.

W jego ocenie, ważną kwestią do przyciągania inwestorów jest infrastruktura kolejowa, dlatego postuluje odtworzenie kolei na niektórych trasach, a priorytetem jest dostęp do energii.

Często, gdy inwestor przychodzi, ma już przemyślane rozwiązania energetyczne, które muszą być możliwe do zrealizowania na tym terenie. Nasze tereny są predestynowane, żeby przyciągać

- zauważył prezydent Pierończyk.

Jednym z kluczowych zasobów jest w jego ocenie także potencjał ludzki. A ten istnieje, ponieważ mieszkańcy Rudy Śląskiej odchodzą z górnictwa i szukają nowych ścieżek rozwoju zawodowego. W związku z tym, że na Śląsku jest i energia, i ludzie chętni do pracy, prezydent Pierończyk podkreśla, że te tereny są gotowe na rozwój. Do tego potrzebne jest jednak wsparcie państwa.

Prezydent zastrzegł jednocześnie, że z uwagi na nasypowy charakter nie wszystkie tereny spełnią swoją rolę w każdej branży.

Z kolei Piotr Kuczera, prezydent Rybnika zwrócił uwagę, że priorytetem jest długofalowe planowanie, w tym rozwiązania decydujące o tym, że kończące szkołę pokolenia będą chciały zostać na Śląsku.

Efektywne zagospodarowanie nieruchomości jest możliwe wyłącznie w partnerstwie z gminą górniczą i regionem

Jarosław Wieszołek, prezes zarządu Spółki Restrukturyzacji Kopalń zauważył, że efektywne zagospodarowanie nieruchomości jest możliwe wyłącznie w partnerstwie z głównymi interesariuszami, czyli z gminą górniczą i regionem.

Są to dwie jednostki samorządu terytorialnego, które są dla nas pomocne i które w ostatnim czasie pozwoliły na zagospodarowanie terenów pogórniczych. Mimo, że może być wiele luk prawnych i wiele trzeba jeszcze zrobić, to staramy się wspólnie rozwiązywać problemy po to, żeby te nieruchomości mogły być zagospodarowywane

- dodał.

Jan Kamoji-Czapiński, ekspert w zakresie doradztwa lokalizacyjnego i zachęt inwestycyjnych, dyrektor w Dziale Incentives Advisory Colliers przypomniał, że dla pobudzenia terenów pogórniczych, powinny zostać wprowadzone preferencyjne zasady. - Te tereny będzie bardzo trudno aktywizować, jeśli pomocy publicznej w jakiejś formie nie będzie - zauważył. Rozwiązaniem w ocenie eksperta byłoby przygotowanie indywidualnej strategii dla każdego terenu czy premiowanie w nowej unijnej perspektywie budżetowej.

Wiceprezes Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Andrzej Zabiegliński zgodził się, że zmieniając przepisy priorytetem jest wyróżnienie tych terenów dodatkowymi przywilejami, a każdy teren pokopalniany powinien być indywidualnie scharakteryzowany i powinien mieć inne funkcje. Dla przykładu, tereny po kopalni Wujek można przeznaczyć pod zabudowę mieszkaniową. - Dziś budujący deweloper nie ma szans na pomoc publiczną w postaci decyzji o wsparciu. Wprowadzone akcenty wsparcia dla deweloperów byłyby dużą szansą na pokazanie, że jest to normalny teren poprzemysłowy, może trochę trudniejszy - powiedział.

Prezes Jarosław Wieszołek podsumował, że do tej pory procesowi rekultywacji poddano 260 ha, 90 ha jest w procesie rekultywacji, a 1000 ha powinno zostać poddanych rekultywacji i potencjalnie wrócić do gospodarki.